Notebooktrends

De toekomstige trends op de notebookmark

Notebook - Quo vadis

Dataquest heeft de toekomstige trends van de notebookmarkt onder de loep genomen, ook ons eigen lezeronderzoek nemen we mee als bron. Notebooks: Quo vadis? Ze zullen de desktopcomputer niet verdringen. Ze zullen zich wel ontwikkelen tot werktuigen die de gebruiker communicatiemogelijkheden, goede prestaties en amusement bieden. Ook nu gebruikt de meerderheid van onze lezers (zo’n 51%) een desktop én notebook naast elkaar.

Martin Reynolds / Wien Feitz

Naarmate notebooks beter uitgewerkte amusementsfuncties krijgen hun gebruiksintensiviteit toenemen en het aantal gebruikers zal stijgen. Bovendien wordt het met Windows 2000 veel makkelijker om de inhoud van twee computers te synchroniseren. Gebruikers die zowel met de desktopcomputer als met een notebook werken, zullen toenemen.

naar top

Vormfactor

De notebookmarkt wordt momenteel onderverdeeld in vormfactoren en niet zo zeer in prestatieklassen. Bovendien zijn de prioriteiten veranderd: niet alleen prestaties zijn belangrijk, maar ook de mobiliteit.

De ontwikkelaars van de nieuwe soorten ultraportables hebben zich met hun nieuwe modellen, die alle functies hebben en nauwelijks meer dan een kilo wegen, volledig op deze trend gebaseerd. In de volgend PC Mobiel vindt u er natuurlijk een test van. Om gewicht te sparen worden mindere prestaties, beperkte aansluitmogelijkheden, een kleiner display en een kleiner toetsenbord op de koop toe genomen. In eerste instantie gepusht door de Japanse markt, hebben deze modellen ook op het westelijk halfrond liefhebbers gekregen, maar door de compromissen tussen prestaties en uitrusting zal het marktaandeel naar verhouding gering blijven.

naar top

Bluetooth

De portable computerindustrie zal sterk veranderen door de nieuwe Bluetooth-standaard. Bluetooth-compatibele apparaten maken het voor notebookgebruikers mogelijk om eenvoudig en wereldwijd in verbinding te treden met draadloze netwerken en randapparatuur. Voor het jaar 2000 verwacht Dataquest nog geen intensieve Bluetooth-activiteiten, maar in 2001 zal deze markt enorm groeien.

naar top

Het performance-gat

De zoektijden van 2,5-inch  harde schijven in notebooks  zijn 50% langer dan die van  desktop-schijven. Notebook- prestaties liggen door langzamere  hardware lager.

Dataquest schat dat notebooks vergeleken met desktop-computers bij een gelijkwaardige processorsnelheid 20% minder productief zijn. Deze inschatting is gebaseerd op vier observaties: Over het algemeen zijn de Win-bench-waarden 80% van die van desktops met een vergelijkbare configuratie en lopen dus langzamer.

Met notebooks is het minder comfortabel werken: het kleine toetsenbord, de vaste beeldschermafstand en de beperkingen die zelfs de beste muisvervanging met zich meebrengt, zijn allemaal factoren die de productiviteit van de gebruiker belemmeren.

Notebooks zijn eigenzinnig. De wisselwerking tussen het power-management onder Windows en het power-management in de BIOS veroorzaakt diverse software-instabiliteit.

Notebook-hardware is nu eenmaal langzamer. De grootste rem is de harde schijf, omdat 2,5 inch harde schijven 50% langere zoektijden hebben dan desktop varianten. Tot op zekere hoogte kan een configuratie met veel geheugen (128MB) door caching een deel van de tekortkomingen compenseren, maar ook hiermee kan niet het prestatieniveau van een desktopcomputer worden geëvenaard. Ook het kleinere tussengeheugen en langzame bussen in notebooks remmen het systeem af.

De mindere prestaties in combinatie met de hogere prijs van notebooks, draagt er toe bij dat de notebookmarkt niet zo groot is als dat hij zou kunnen zijn.

naar top

De multimediafuncties

De invoering van dvd-drives in notebooks, video-controllers met motion-compensation en Pentium-II-processors hebben het voor de notebookgebruiker mogelijk gemaakt dvd-films af te spelen. Een dvd-compatibel notebook is in de praktijk een aantrekkelijk platform om privéfilms te kijken. De fabrikanten melden dat een verrassend hoog aantal notebooks met dvd-drives aan bedrijven is geleverd.

De opmerkelijke vooruitgang in de capaciteit van notebookharddisks zal voor geheugenvolumes zorgen, die eind 2000 de 40GB zullen benaderen. Dit volume maakt het mogelijk om zes dvd-films op te slaan of 20 tot 30 uur aan televisieprogramma’s op te nemen. Dit boven op het volume dat in beslag genomen wordt door het zakelijk gebruik. Verbonden met een ontvanger, een AV- of een IEEE 1394-ingang (firewire), zullen er notebooks komen die vele uren tv- en video-entertainment kunnen opnemen. Dataquest verwacht dat de kosten voor deze aanvullende functies tot het jaar 2000 minimaal zullen zijn. Op die manier krijgen notebooks een hoog vermaaksgehalte en worden zij belangrijk voor de bijscholing.

naar top

Displays

Het stroomverbruik van  kleurendisplays in pocket-pc’s  doet niet alleen maar naar  betere accu’s verlangen.  Deze apparaten hebben  ook de beste basis voor  het gebruik van  lithium-polymeer-accu’s.

Na vijf jaar vlotte ontwikkeling stagneren de resolutie en displaygrootte voor kleurenbeeldschermen. Dit geldt vooral voor de veel gebruikte 1024 x 768- en de
13- en 14-inch displays. Grootte en resolutie hebben inmiddels een bepaalde limiet bereikt. Beeldschermgrootte is een kwestie van smaak: kleine notebooks gebruiken 12 inch of nog kleinere displays, standaard notebooks, waarbij mobiliteit belangrijker is dan de displaygrootte, hebben 13 inch schermen,
of, indien gewenst 14 inch. Desktopvervangers zijn vaak uitgerust met 14 of 15 inch-schermen. Ook onze lezers blijken de display grootte meer tegen het gewicht af te wegen.

In het licht van het voorafgaande moet de displayinnovatie een andere richting inslaan om voor de gebruiker ook echt een meerwaarde te bieden. Dataquest ziet de oplossing in een verhoging van de resolutie. Huidige XGA-producten hebben maar iets minder dan 100 dpi op een 13,1-inch beeldscherm. De Toshiba libretto werkt met 133 dpi, dat komt bij een 13,1-inch beeldscherm op een resolutie van 1280 x 1024 beeldpunten. Dataquest gaat er op basis van empirisch onderzoek vanuit dat 150 dpi de zinvolle grens voor de beeldschermresolutie is en wijst erop dat voor een 14 inch scherm 1600 x 1200 pixels vanzelfsprekend zullen worden. Dit wordt, zo vermoedt Dataquest, medio 2000 bereikt.

naar top

Grafica

Notebooks voor  onderwijsdoeleinden  en amusement kunnen  voor acceptabele prijzen  meerdere uren video op  opnemen.

Traditioneel bleef het grafische subsysteem van notebooks wat 3D-prestaties betreft achter bij desktops. Voor een deel werd dit veroorzaakt door de prestatievoordelen die grafische subsystemen met on-die-DRAM hebben. De opkomst van goedkope meervoudige-die-BGA-packages maakte het voor leidende fabrikanten van grafische subsystemen, zoals ATI en S3, mogelijk om controllers in te voeren die uit meerdere chips bestaan en in één package zijn samengevoegd. Deze hebben een groot deel van de voordelen van een ingebed DRAM, maar met de grotere geheugencapaciteit van de verschillende geheugenbouwstenen.

Deze grote geheugenbouwstenen hebben twee fundamentele voordelen. Ten eerste kan je twee frame-buffers bedienen, een voor het LC-display en een tweede voor een extern beeldscherm. Het tweede voordeel is, dat deze systemen de ver ontwikkelde 3D- en multimedia-functies van de huidige desktop-computers bieden en op die manier het gat in de grafische prestaties van de notebooks dichten.

Dataquest houdt ook intelligente video-controllers voor mogelijk, die DVD-films kunnen afspelen zonder processorbelasting. In producten die deze techniek toepassen, zal dan 60% van het energieverbruik van Windows en de processor wegvallen. Een notebook zou dan in staat zijn om twee films af te spelen, voordat de accu is uitgemolken. Het nadeel: de gebruiker kan niet werken terwijl hij naar de film kijkt.

naar top

De processor

Intels nieuwste Coppermine-techniek, biedt notebookgebruikers in combinatie met zijn grote, snelle ingebouwde cache belangrijke voordelen. Deze cache compenseert veel beperkingen van de bus-aansluiting van notebooks en met de beschikbaarheid van 650 MHz-processors benaderen de prestaties van notebook-systemen die van desktops. Deze laatsten liggen echter al weer voorop met 800 MHz-processors. Daarnaast zijn ze deels ook nog eens uitgerust met RAMbus en de nieuwste chipsets. In notebooks levert Intels Speedstep-techniek alleen snelheid door de spanningstoevoer en de kloksnelheid van de processor tijdens het werken op het net op te krikken waardoor deze sneller kan werken. Bij het werken op de accu blijft het dus langzamer vanwege de accuduur. Desktops zullen eind 2000 door de invoering van een geheel nieuwe processorgeneratie, de mobiele pc’s wederom op een achterstand hebben gezet.

naar top

Accu’s

In notebooks worden meestal lithium-ion accu’s gebruikt. Grote productievolumes zorgen ervoor dat zij ook in goedkopere systemen kunnen worden toegepast. Volgens Dataquest is de groei van de notebookmarkt niet voldoende om de vraag naar beschikbare accu’s krap te houden, ze verwachten daarom in de toekomst een aanhoudende daling van de accuprijzen. Ook zullen ze op termijn de nikkel metaalhydride-accu’s uit notebooks verdringen. Lithium-ion accu’s kunnen bovendien moeilijk voor andere toepassingen worden verkocht. Dat komt door de hoogontwikkelde oplaadprocedure en de veiligheidschakelcycli die een lithium-ion accu nodig heeft; deze techniek maakt de meeste andere accu aangedreven apparaten te duur.

Het lithium-polymeer heeft ook op andere gebieden nauwelijks kansen in de markt. Mitsubishi heeft in 1997 een mislukte poging gedaan om deze techniek in te voeren en sinds die tijd leidt het een marginaal bestaan.

naar top

Ontoereikende stroomdichtheid

Lithium-polymeer belooft een opmerkelijke energiedichtheid van tot 200 Wh/kg, in tegenstelling tot de ongeveer 90 Wh/kg bij lithium-Ion en de 60 Wh/ kg bij nikkel-metaalhydride. Helaas begrenst het electrolytische contactoppervlak bij lithium-polymeer de stroomdoorvoer. Het goede nieuws is dat hij door zijn geringe grootte en gewicht, relatief veel energie bevat. Daarentegen kost het enkele uren om deze energie in zich op te nemen. Deze geringe afvloeisnelheid vormt een probleem door het hoge stroomverbruik van notebooks Het electrolytisch contactvlak zal dus heel groot moeten zijn. Als Intel of zijn concurrenten rekening gaan houden met notebooks wat betreft het stroomverbruik van microprocessors, worden notebooks volgens Dataquest een stuk zuiniger.

naar top

Veiligheidsaspecten

Lithium-polymeer-producten hebben een hoge energiedichtheid. Maar als er een kortsluiting in ontstaat, ontlaadt de totale energie-inhoud zich binnen de cel. De lithium-polymeer-accu in de Mitsubishi-eenheid overleefde het niet, omdat hij in het apparaat verbrandde. Een dergelijk voorval brengt elke techniek ernstig in verlegenheid en de apparaatontwerpers zien weinig kans om lithium-polymeer ook in de nabije toekomst in een notebook in te bouwen.

Al met al heeft de lithium-polymeer-techniek nog een lange weg te gaan, voordat het in reguliere notebooks succes kan hebben. Desalniettemin boeken de bedrijven die dergelijke cellen ontwikkelen, aanzienlijke vooruitgang en uiteindelijk zal de lithium-polymeer-techniek de lithium-ion accu’s vervangen. Maar Dataquest denkt dat massaproductie van lithium-polymeer nog zeker drie jaar op zich laat wachten.

naar top

De notebook-camera

Camera’s in notebooks  worden steeds meer  een vanzelfsprekende  extra functie, zoals in  pocket-pc van Palmax.

Tot 2002 verwacht Dataquest dat er steeds vaker camera’s in notebooks zullen worden ingebouwd. Mogelijke toepassingen zijn:

• videoconferenties
• gezichtsherkenning
• vingerafdrukherkenning
• power-management
• gebaarherkenning
• Videoconferenties

De meest voor de hand liggende toepassing van ingebouwde camera’s zijn videoconferenties. Hier moeten gebruikers nog wel toe worden bekeerd. Inmiddels kunnen camera en pc weliswaar een kwalitatief goede communicatie verzorgen, maar beperkingen van de bandbreedte zorgen ervoor dat videoconferenties nooit lekker lopen. Zelfs wanneer het bandbreedte-probleem is opgelost, blijft het de vraag of deze manier van vergaderen de telefonische variant kan evenaren.

naar top

Gezichtsherkenning

Een notebook kan zo geconfigureerd worden, dat het alleen bekende en geautoriseerde gebruikers toegang verleent. Deze systemen kunnen makkelijk met een gezichtsimitatie worden omzeild, zolang deze maar een beetje op het gezicht van de gebruiker lijkt. Deze informatie is echter moeilijk te verkrijgen als de gebruiker van zijn computer is gescheiden. De gezichtsherkenning is op zichzelf niet waterdicht, maar is wel een goede aanvulling op een systeem wat al met vingerafdrukken of met een paswoord werkt.

naar top

Vingerafdrukherkenning

De USB-vingerafdruk- scanner ‘’U.are.U”  herkent de rechtmatige  gebruiker aan een  vingerafdruk.

Het dunne sensorische oppervlak van pc-camera’s in combinatie met gevoelige CMOS-techniek maakt het mogelijk om deze camera’s op een afstand van minder dan één inch te focussen. Op deze afstand kan de camera vingerafdrukken lezen. Dit kan een alternatief voor paswoorden zijn. Mits de herkeningsgraad hoog genoeg is.

naar top

Powermanagement

Een camera zou de aanwezigheid en de activiteit van een gebruiker kunnen opnemen en de notebook in staat stellen om op een intelligentere manier te beslissen wanneer het zichzelf uit moet schakelen. De notebook kan door de via de camera verkregen informatie de computer aanpassen aan het omgevingslicht, door het scherm lichter of donkerder maken of de achtergrond te veranderen. Dit bevordert de ergonomie en het spaart energie.

naar top

Gebaarherkenning

Een camera en geschikte software zouden er voor kunnen dat je de pc kunt beheren zonder er aan te zitten. Voor presentaties is dit niet onbelangrijk, want de spreker kan het notebook op afstand bedienen, zonder dat hier extra spullen voor nodig zijn.

naar top